1) Rửa tay đúng cách và đúng lúc: thói quen nhỏ, hiệu quả lớn
Bệnh hô hấp không chỉ lây qua giọt bắn mà còn lây rất mạnh qua tay. Bạn chạm vào tay nắm cửa, điện thoại, bàn làm việc, thang máy… rồi vô thức đưa tay lên mắt – mũi – miệng. Vì vậy, rửa tay đúng là “lá chắn” đầu tiên.
Bạn nên rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước, chà kỹ lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón, đầu ngón trong khoảng 20–30 giây. Những thời điểm nên rửa tay gồm: trước khi ăn; sau khi đi vệ sinh; sau khi ho/hắt hơi/xì mũi; sau khi đi từ ngoài về; sau khi chạm vào bề mặt công cộng. Nếu không có nước, bạn có thể dùng dung dịch sát khuẩn tay nhanh, nhưng rửa tay bằng xà phòng vẫn là lựa chọn tốt nhất khi có điều kiện.
2) Đeo khẩu trang khi cần thiết, đặc biệt ở nơi đông người và không gian kín
Sau Tết là thời điểm gặp gỡ nhiều, di chuyển nhiều. Nếu bạn thường xuyên ở nơi đông người, trên xe buýt, thang máy, phòng họp kín, lớp học… khẩu trang giúp giảm nguy cơ hít phải giọt bắn chứa virus và cũng hạn chế bạn chạm tay lên mũi miệng.
Khẩu trang phát huy hiệu quả nhất khi bạn:
-
Đeo đúng cách, che kín mũi – miệng
-
Thay khẩu trang khi ẩm hoặc bẩn
-
Không dùng tay chạm mặt ngoài khẩu trang rồi đưa lên mặt
Nếu bạn đang ho, sổ mũi hoặc đau họng, hãy chủ động đeo khẩu trang để bảo vệ người xung quanh. Đây là hành động nhỏ nhưng thể hiện ý thức cộng đồng.
3) Ngủ đủ giấc, “reset” lại giờ sinh hoạt càng sớm càng tốt
Sau Tết, nhiều người bị “lệch nhịp”: ngủ muộn, dậy trễ, cơ thể uể oải. Thiếu ngủ làm hệ miễn dịch suy yếu và tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp. Vì vậy, việc quan trọng nhất trong tuần đầu sau Tết là đưa giấc ngủ trở về “quỹ đạo”.
Bạn nên cố gắng ngủ sớm dần từng ngày (mỗi ngày sớm hơn 15–30 phút), hạn chế dùng điện thoại trước khi ngủ, tránh cà phê hoặc trà đậm sau 15–16 giờ. Chỉ cần ngủ đủ và đều, sức đề kháng sẽ cải thiện đáng kể, giảm nguy cơ “dính” bệnh.
4) Uống đủ nước và ưu tiên đồ ấm để bảo vệ niêm mạc mũi họng
Khi thiếu nước, niêm mạc mũi họng khô hơn, dễ kích ứng và giảm khả năng “bẫy” tác nhân gây bệnh. Sau Tết, nhiều người uống ít nước vì bận rộn hoặc do uống nhiều nước ngọt, rượu bia. Đây là thói quen cần sửa ngay.
Bạn nên uống nước rải đều trong ngày, ưu tiên nước ấm, canh/súp, trà thảo mộc nhẹ. Nếu ở phòng máy lạnh, càng cần uống đủ nước. Đồng thời, hạn chế đồ quá lạnh, vì có thể làm cổ họng dễ khó chịu, nhất là khi bạn đã có dấu hiệu rát họng.
5) Ăn uống cân bằng: giảm dầu mỡ – tăng rau quả – bổ sung đạm tốt
Tết thường gắn với đồ chiên rán, thịt mỡ, bánh kẹo, nước ngọt, rượu bia. Nếu kéo dài chế độ này sau Tết, cơ thể dễ mệt, rối loạn tiêu hóa và sức đề kháng giảm.
Bạn không cần “ăn kiêng” quá gắt, chỉ cần trở lại nguyên tắc cân bằng: tăng rau xanh, trái cây; ăn đủ đạm từ cá, trứng, thịt nạc, đậu; giảm đồ chiên rán và đồ ngọt. Khi cơ thể nhận đủ dinh dưỡng, hệ miễn dịch sẽ hoạt động tốt hơn và giảm nguy cơ nhiễm bệnh.
Một mẹo đơn giản: hãy đặt mục tiêu “mỗi bữa có rau” và “mỗi ngày có ít nhất 1–2 loại trái cây”, duy trì đều trong 1–2 tuần sau Tết.
6) Tập vận động nhẹ mỗi ngày để tăng tuần hoàn và nâng sức đề kháng
Sau Tết nhiều người tăng cân, ì ạch, lười vận động. Nhưng chỉ cần 20–30 phút đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ, yoga hoặc giãn cơ mỗi ngày đã giúp cải thiện tuần hoàn, giảm căng thẳng và hỗ trợ hệ miễn dịch.
Vận động còn giúp bạn ngủ ngon hơn, giảm stress khi quay lại công việc. Nếu bạn bận, hãy chia nhỏ: 10 phút buổi sáng, 10 phút buổi chiều, 5–10 phút giãn cơ trước khi ngủ. Quan trọng là duy trì đều.
7) Giữ ấm đúng cách và tránh “sốc nhiệt” khi ra vào phòng lạnh
Sau Tết, thời tiết vẫn có thể lạnh về sáng sớm và tối muộn, trong khi nhiều nơi làm việc dùng điều hòa. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến đường thở dễ kích ứng, làm bạn dễ ho, đau họng, nghẹt mũi.
Bạn nên giữ ấm cổ, ngực, bàn chân; mang theo áo khoác mỏng khi ra ngoài; tránh ngồi trực tiếp trước quạt/điều hòa. Nếu cần ra ngoài từ phòng lạnh, hãy đứng “chuyển nhiệt” vài phút ở khu vực trung gian trước khi ra hẳn.
Đây là chi tiết nhỏ nhưng rất hữu ích, đặc biệt với người có viêm xoang, viêm mũi dị ứng, hen hoặc hay đau họng khi trời lạnh.
8) Chủ động “phòng lây chéo” tại nhà và nơi làm việc
Nhiều người mắc bệnh sau Tết không phải vì đi xa, mà vì lây từ người thân hoặc đồng nghiệp. Do đó, phòng bệnh cần thêm một bước: phòng lây chéo.
Bạn có thể áp dụng các thói quen sau:
-
Không dùng chung ly, đũa muỗng, khăn mặt
-
Lau bề mặt hay chạm (tay nắm cửa, bàn phím, điện thoại)
-
Mở cửa thông thoáng phòng, tránh không gian kín bí
-
Khi ho/hắt hơi, che bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay, bỏ khăn đúng nơi
-
Nếu đang sốt hoặc ho nhiều, hạn chế tiếp xúc gần và nên nghỉ ngơi ở nhà
Chỉ cần một người “giữ ý thức”, cả gia đình và tập thể sẽ giảm nguy cơ lây lan đáng kể.
Nếu đã có triệu chứng nhẹ sau Tết, nên làm gì để không nặng lên?
Nếu bạn mới chỉ hơi rát họng, hắt hơi, sổ mũi hoặc ho nhẹ, đừng vội “cố chịu”. Hãy ưu tiên nghỉ ngơi, uống ấm, rửa mũi nước muối sinh lý, ăn nhẹ dễ tiêu và ngủ đủ. Tránh rượu bia, tránh thức khuya. Không tự ý dùng kháng sinh nếu chưa có chỉ định. Nhiều trường hợp chỉ cần chăm sóc đúng 1–2 ngày, triệu chứng sẽ giảm rõ.
Bạn nên đi khám sớm nếu có các dấu hiệu: sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực, ho tăng nhanh, mệt lả, trẻ bỏ bú/khò khè, hoặc bạn thuộc nhóm nguy cơ cao (người già, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền).
Kết luận
Sau Tết, nguy cơ “dính” bệnh hô hấp tăng là điều dễ hiểu vì thời tiết, lịch sinh hoạt và môi trường tiếp xúc đều thay đổi. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể giảm nguy cơ bằng những thói quen đơn giản: rửa tay đúng, đeo khẩu trang khi cần, ngủ đủ, uống đủ nước, ăn uống cân bằng, vận động nhẹ, giữ ấm hợp lý và chủ động phòng lây chéo trong gia đình – nơi làm việc. Chỉ cần duy trì đều trong 1–2 tuần đầu sau Tết, bạn sẽ thấy cơ thể khỏe hơn, ít mệt hơn và “qua mùa bệnh” nhẹ nhàng hơn.
